|
مجري: امشب هم برنامه ديگري از اين مجموعه را تقدیم شما ميكنيم فيلم امشب فيلم جذاب و ديدني هست يك فيلم مستند سينمايي هست ميكنم همين عنوان كه اين فيلم لقب پر فروشترين فيلم مستند كل تاريخ سينماي مستند جهان به خودش اختصاص داده است بتواند انگيزه لازم را ايجاد كند كه حتي اگر يكي دو بار ان را ديده باشيد اين فيلم را دنبال كنيد با دوبله و بتوانيد بيشتر وارد جزئيات ان بشويد قرار است كه در برنامه امشب فيلم فارنهايت 11/9 به كارگرداني فيلم ساز جنجالي مايكل مور نگاه كنيد چرا اين فيلم را انتخاب كرديم قرار بود كه بعد از اتمام بحث ويژه مستندهاي طبيعت در اب با رويكرد در قطب جنوب كه هفته گذشته اخرين فيلم را نگاه كرديم طبق روال هميشگي برنامه يكي از اثار كلاسيك مستند برنامه را براي شما پخش كنيم و در واقع يك اتفاق جالب در برنامه مان در اين دو ماه اخير افتاده رويي داده و ان هم معنا شدن پخش اثار كلاسيك سينماي مستند با شروع بحث ويژه برنامه هست به نوعي كه اثري كه ميخواهيم از يك بزرگ سينماي مستند براي شما پخش كنيم به نوعي خودش آغازگر بحث ويژه بعدي ما باشد قرار بود كه در اين هفته ما مستند افشاگران سياسي و تبليغاتي را براي شما پخش كنيم فكر كرديم بد نباشد بهترين فيلم كه در اين زمينه ميتوانيم هم به عنوان يك اثر كلاسيك سينماي مستند پخش كنيم و هم به نوعي همه اين مفاهيم را در خودش داشته باشد فيلم فيلم ساز زن سينماي مستند المان ليدي پرفنشتايل هست اما به دليل همزمان شدن پخش برنامه امشب با روز همانطور كه ميدانيد 11 سپتامبر امروز 11 سپتامبر سال 2007 هست به دليل همزماني يك تغيير در برنامه شكل گرفت و با توجه به اين رويكرد برنامه كه در خيلي از اين مواقع با توجه به مناسبهاي تاريخي سياسي و اجتماعي ما فيلم هاي مناسب روز را براي شما پخش ميكنيم به دليل انتقال اطلاعات بيشتر در اين زمينه به مخاطب برنامه مستند 4 به دليل اين همزماني فكر كرديم بد نباشد كه از شاخصترين و مهمترين و ويژه ترين فيلم هايي كه درباره واقعيت 11 سپتامبر ساخته شده پخش كنيم خيلي نميخواهم راجع به واقعه 11 سپتامبر صحبت كنم درباره اين اتفاق و اين رويداد خيلي اطلاعات دارید و فقط ميدانيد كه بعد از انفجارهاي ساختمان دو قلوي تجارت جهاني در نيويورك بسياري از معادلات سياسي اجتماعي در دنيا تغيير كرد بحثهاي تهاجم امريكا به افغانستان و عراق زمينه اين شد كه بسياري فيلم راجع به ان ساخته شود و بسياري مقالات و كتباها در تمام نقاط دنيا نوشته و راجع به ان بحث شود اين فيلم كه قرار است با هم ببينيم همين دو ويژگي را دارد كه پر فروشترين فيلم كل تاريخ سينماي مستند است و اين كه براي اولين بار در طول تاريخ جشنواره كن نخل طلايي كن به يك فيلم مستند اهدا شد در واقع فيلم فارنهايت 11/9 برنده نخل طلايي جشنواره كن هم هست با تمام قوت و ضعف كه در اين فيلم وجود دارد موضع گيري شايد افراطي كه سازنده ان دارد با توجه به جناحهاي سياسي موجود در معادلات سياسي امريكا همه اينها سبب ميشود كه ما از يك زاويه و دريچه ديگر در برنامه امشب فيلم را ببينيم و بتوانيم بيشتر وارد جزييات ان شويم و بحث و واقعه 11 سپتامبر مورد كنكاش جستجو و تحقيق قرار دهيم سعي ميكنيم كه باز از يك زاويه و دريچه ديگر با ارا و اندیشه هاي مايكل مور اشنا بشويم و بعد فيلم را ببينيم نريتور : درست يا نادرست گفته ميشود كه رويداد 11 سپتامبر نقطه اوج بحران در جهان معاصر است زيرا حادثه 11 سپتامبر در عرصه بين المللي سبب شد كه امريكا ان را به عنوان نقطه عطفي براي كوشش اهداف توسعه طلبانه خود در سراسر جهان قرار دهد و بكوشد موازانه قوا را به نفع خود و سياستهاي يك جانبه گرايانه اش تغيير دهد امريكا همواره اهداف سياسي و نظامي خود را تحت عنوان جامعه بين المللي دنبال و چنين القا كرده است كه جهان يعني امريكا و امريكا يعني جهان و اگر منافع امريكا ايجاب كند كاخ سفيد حتي از ايجاد اعتلاف بين المللي و لشكركشي به هيچ كشوري از جهان ابايي نخواهد داشت راست اين است كه تحقق رهبري امريكا بر جهان و به عبارتي ديگر ارزوي تسلط استعماري بر جهان هدف سردمداران كاخ سفيد پس از جنگ جهاني دوم بوده است اين هدف پس از خاتمه جنگ سرد تحقق يافت اما حادثه 11 سپتامبر اين ارزوي واهي را به چالش كشيد واقعيت اين است كه هر سياستي كه پس از 11 سپتامبر از سوي امريكا دنبال ميشود تحت هر نامي كه باشد اعم از مبارزه بر ضد تروريسم يا گسترش ازادي و دموكراسي در جهان تماما در جهت تحقق اين ارزوي واهي است حادثه 11 سپتامبر ثابت كردكه جهان فقط امريكا نيست و امريكا نيز به معناي تمام جهان نيست بلكه خارج از امريكا نيز محيط ديگري وجود دارد كه نسبت به سياستهاي اين كشور اعتراض دارد و دامنه اين اعتراضات روز به روز گسترش بيشتري مييابد فارنهايت 11/9 پس از براي بولينگ براي كلمباين و قبل از جنجالي ترين فيلم مايكل مور است كه به حوادث پس از 11 سپتامبر 2001 ميپردازد موضوع فيلم از انتخابات رياست جمهوري امريكا در سال 2000 اغاز ميشود و تا قبل از چند روز در نخستين نمايش فيلم در جشنواره كن در سال 2003 ادامه ميابد مايكل مور نام فيلمش را از كتاب ري با نام فارنهايت 1/5/4 وام گرفته است كه در سال 1966 فرانس فيلمي با اقتباس از ان ساخت فارنهايت 1/5/4 دمايي است كه با ان ميتوان كتابها را سوزاند و فارنهايت 11/9 هم دمايي است كه در ان ميتوان ازادي را سوزاند و نابود كرد مسائلي كه او در فيلم اش در رابطه ديرينه بوش پدر با خانواده بنلادن مطرح ميكند بارها در كتابها و مقالات انتقادي بر ضد خانواده بوش مطرح شد اما انچه در فيلم مور اين مضمون تكراري را جذاب ساخته ساختار فيلم است كه از طنزي بديع و البته گاه تراژدي نيز طبعيت ميكند بسياري از منتقدان هم وطن مور چيزي به نام ساختار سينمايي را در فيلم هاي مور نقد ميكنند و معتقدند كه مور فيلم ساز نيست بكله روزنامه نگار و مصاحبه كننده قهاري است كه فيلم هايش را بر اساس الگوهاي ژورناليستي ميسازد از اين بابت مايكل مور از معدود فيلم سازاني محسوب ميشود كه انبوه مخاطبان فيلم هايش همان كساني هستند كه ممكن است با او و ديدگاه هايش مخالف و در تعارض باشد مور براي مجاب مخالفان فيلم اش گفته است كه انها تصاوير تكان دهنده اي را در فيلم فارنهايت 11/9 خواهند ديد كه تا كنون ندیده اند و براي انها ناشناخته است مايكل مور با تاكيد بر اين موضوع كه بسياري از مردم امريكا و جهان با ديدن اين فيلم هم عقيده خواهند شد گفته است كه فارنهايت 11/9 را به مردم عراق و به كودكان امريكايي و عراقي و همه كساني پيشكش ميكنم كه از اقدامات جنايتكارانه دولت امريكا رنج ميكشند و به ستوه امده اند از نظر مور جرج دبلیو بوش توطئه گر اصلي است كه پس از اين دوره رياست جمهوري ديگر هيچ گاه نخواهد توانست رئيس جمهور امريكا شود مور همچنين بوش را رئيس جمهوري ميداند كه با دسيسه موفق به ربودن اراي انتخابات رياست جمهوري شد و به كاخ سفيد راه يافت او در فيلم اش تقلّب و ابتزال انتخابات رياست جمهوري امريكا را افشا ميكند و معتقد است كه الگورن در انتخابات بر بوش پيروز شد و بايد به جاي او بر كاخ سفيد باشد در نزد مور اين تقلب يك كودتاي كامل امريكايي بود و بوش جاي الگورن را در كاخ سفيد در خيابان شماره 1600 اشغال كرده است مور پس از تاكيد بر اين موضوع با سفيد كردن تصوير و همزمان با پخش صداي هراس اميز برخورد هواپيماها به برجهاي دو قلوي مركز تجارت جهاني و صداي فرياد مردم به حوادث بعد از 11 سپتامبر ميپردازد بسياري از علاقه مندان فيلم هاي مور اين صحنه را بسيار موفق و غافلگيركننده ارزيابي كرده اند و نمونه ايي از زيركي و هوشياري مور دانسته اند مايكل مور-مستندساز: اكثريت مردم به جرج دبلیو بوش راي ندادند او در انتخابات باخت و كمترين راي را اورد در سال گذشته كتاب من يعني در همان دوره اي كه به شما القا كردند ما پشت سر بوش ايستاده ايم و همه با هم متحد هستيم از 11 سپتامبر سال گذشته پر فروشترين كتاب يعني پر فروشترين كتاب غير داستاني كتابي بوده به نام مرد سفيد احمق با شركت جورج دبلیو بوش نريتور : حتي هواپيماي پدر رئيس جمهور هم مجبور شد تا در ميلباكي فرود بيايد هزاران مسافر پروازهای خود را از دست دادند يكي از اتهامهاي مهمي كه مايكل مور در فارنهايت 11/9 مطرح ميكند اين است كه پس از انفجار مركز تجارت جهاني كه كليه پروازها لغو شده بودن و هواپيماهاي مسافربري اجازه پرواز داشتند جرج بوش اجازه داد 24 نفر از اعضاي خانواده بنلادن با هواپيما از امريكا خارج شوند مور براي اثبات اين ادعا سندي را كه ظاهرا از اين افراد نام ميبرد نشان ميدهد او اين فهرست را مبناي كشف روابط ميان خانواده بوش و بنلادن قرار داده است به گفته مور سابقه اين روابط به دوره خدمت بوش در ارتش باز ميگرد كه بوش در گارد ملي هوايي تگزاس در كنار مردي كه بعدها به فروش هواپيما به يكي از برادران بنلادن پرداخت خدمت ميكرده است زماني كه بوش ميكوشد به غول نفتي تگزاس بدل شود همين مرد از سوي خانواده بنلادن براي سرمايه گذاري در تگزاس استخدام ميشود كه به روايت فيلم او نيز در شركت نفتي بوش سرمايه گذاري كرده است به تعبير مور چهره هاي برجسته خاندان سعوده در شركتهاي بي رونق بوش سرمايه گذاري كردند تا با پدر او كه در ان زمان رئيس جمهور امريكا بود روابط دوستانه اي برقرار كنند مور همچنين در فيلم فارنهايت 11/9 نتيجه گيري ميكند كه ان تعداد از شركتهاي نفتي و اسلحه سازي كه سعودي ها در ان سرمايه گذاري كردند بعد از 11 سپتامبر از اوضاع پر اشوب بهره فراواني بردند فارنهايت 11/9 با تاكيد بر سخنان ريچارد بلارد رئيس سابق مبارزه از نو امريكايي با تروريسم كه ميگويد بوش چگونه در پي كشف ارتباط ميان عراق و حملات 11 سپتامبر بر امد به موضوع تجاوز نظامي به افغانستان و عراق ميپردازد در بخش مربوط به افغانستان تصويري از سايت خبري بي بي سي نشان داده ميشود كه در ان ادعا شده است كه اقدام نظامي در افغانستان با انگيزه تلاش براي احداث يك خط لوله گاز در ان كشور صورت گرفته است بخش مربوط به عراق كه شامل گفت و گو با سربازان امريكايي است تصاويري از رنج غير نظاميان و اظهارات تند و تكان دهنده والديني را ثبت كرده است كه فرزندانشان در جنگ كشته شده است مور در عين حال مامورين كارگزيني ارتش را نشان ميدهدكه سعي دارند جوانان را در شهر فقير نشين پلين در پيشيگان زادگاه مور به استخدام ارتش در بیاورند دريكي از صحنه هاي پاياني نيز مور از اعضاي كنگره درباره خدمت سربازي فرزندانشان سوال ميكند و متوجه ميشود از ميان 535 نفر اعضاي كنگره فقط فرزند يكي از انها در عراق به سر ميبرد مايكل مور-مستند ساز: ميگويند اين خودش در فيلم هايش حضور دارد ولي هرگز چنين حرفهايي درباره وودي الن نخواندم يا كسان ديگري نظر ان مثل اسپايك لي نمیدانم شايد من در فيلم هايم حضور دارم به عنوان نماينده اي از طرف تماشاگر ميدانيد من در فيلم كاري ميكنم كه شايد شما دلات ميخواست انجام دهيد و جلوي كارهايم را ميگيرم كه يك وقت نزنم چند نفر از اين ادمها را خفه كنم بنابراين من در فيلم هايم هستم البته سعي ميكنم حضور كمرنگي داشته باشم نريتور : مور در اغلب فيلم هايش ستاره اصلي است اما در فارنهايت 11/9 صرفا نقش روايت گري را ايفا ميكند كه فقط چند بار در فيلم ديده ميشود گفت گو هاي او با جوانان سياه پوست و مادري كه فرزندش در جنگ كشته شده بسيار غم انگيز است اما فيلم زمانی به بهترين لحظه هايش ميرسد كه ميخواهد جنايتهاي بوش را ثابت كند و او را به باد انتقاد ميگيرد نويسنده نيويورك پست معتقد است حمله مور به بوش كه تماشاگران جشنواره كن را واداشت تا بيست دقيقه در حالت ايستاده او را تشويق كنند بازتابي از تصميم فيلم سازي تبليغاتي است كه ميكوشد با فيلم اش بر انتخابات اينده رياست جمهوري امريكا كه چند ماه اينده برگزار خواهد شد تاثير گذرد مايكل مور-مستندساز: بار اولي كه در جشنواره فيلم كن فيلم را نشان داديم تشويق سرپاي مردم حدود 15 دقيقه طول كشيد واقعا اضطراب اور بود ادم در اين فاصله چه كار كند سعي كردم بعد از دو دقيقه قطع كنم مدير جشنواره امد سراغم در گوشم گفت مايكل بايد بايستي و تحمل كني خلاصه من هم انجا ايستادم و تحمل كردم نريتور : مايكل مور در 23 اوريل سال 1954 در ميشگان متولد شد در عنفوان جواني كارش را به عنوان نویسنده فيلم ساز اغاز كرد و از همان سالها به مسائل سياسي علاقه نشان داد او ظاهر يك مرد عادي و خجول را دارد اما در باطن خود را در مقام يك نظريه پرداز سياسي شناسانده است در واقع دو خصيصه به شهرت مايكل مور افزوده است نخست توجه به ايده ها و موضوع هاي بكر و بديع و ديگري اميختن اين ايده ها به حس تند و تيزي از طنز و هجو اجتماعي همه اين خصلتها از مايكل مور كارگرداني پر هياهو و جنجالي ساخته است در ميان فيلم هاي مايكل مور راجر و من بولينگ براي كلمباين و سيكو مقاله هاي تند انتقادي تصويري هستند بولينگ براي كلمباين بيانه اي قابل تحمل و تامل بر ضد فرهنگ پرستش سلاح توسط امريكايي ها است و انطور كه مور مطرح ميكند بخش اعظم قتل عام كردن ادمهاي بي گناه در امريكا كه به وسيله اسلحه صورت ميگيرد متوجه رسانه هاي اميريكايي است كه به فرهنگ ترس و وحشت دامن ميزنند تا سلاح ها و فشنگ هاي بيشتري به فروش برسد انچه مايكل مور در بولينگ براي كلمباين نشان ميدهد اين است كه جامعه امريكا جامعه اي وحشت زده است و هر چند ماه يك بار مردم را از چيزهاي جديدي ميترساند كه اغلب اوقات واقعيت ندارند مشكل اصلي مردم در امريكا ان طور كه مور نشان ميدهد نژاد پرستي است و ترس سفيد پوستان از سياه پوستان انها را واميدارد تا براي نجات جانشان اسلحه تهييه كند اما همين اسلحه قاتل جان انها ميشود از نظر مور ترس در زندگي ادم عنصري واقعي است اما ادمها بايد بدانند كه چه موقع و از چه كسي بايد بترسند تا دائما در ترس و با ترس زندگي نكنند كاري كه مايكل در بولينگ براي كلمباين و به طور كلي همه فيلم هايش انجام ميدهد اميخته اي از ژورناليسم سياست هجو و كمدي و عمل و اقدام به ان چيزهايي است كه مور و دوستانش به ان اعتقاد دارند تنوع ماجراها دقت جزء نگارانه و تعدد فضاها و موقعيتهاي فيلم هاي مور از نكاتي ديگري هستند كه در برانگيختن استقبال از فيلم هاي او بسيار ماثر است مايكل مور-مستندساز: من به مردم فرصت مناسبي ميدهم با ديدن كارهاي من حتما فهيمديد كه نميروم مثل كارهاي ديگري كه ميكنند انها را فقط بد جلوه بدهم يا كاري كنم عوضي به نظر بيايند من دوربين را راه مياندازم و اجازه ميدهم حرف بزنند من حرف در دهان ادمها نيمگذارم و به انها اجازه ميدهم حرفشان را بزنند و وقتي با انها در اتاق هستم سعي نميكنم به دوربين چشمك بزنم كه مثلا ببنيد من چه زرنگ هستم و اين چه ادم عوضي و احمقي است من شخصا اين طور حس نميكنم مجري: بعد از استقبالي كه از فيلم فارنهايت 11/9 در جشنواره كن به عمل امد خيلي از پخش كننده هاي عمده فيلم كه بخش زيادي از انها امريكايي هستند و بسياري از سينماهاي امريكا و بسياري از سينماهاي نقاط دنيا را كنترل دارند به دليل مواضع انتقادي و بسياري تندي كه در فيلم وجود دارد بر عليه سيستم حكومتي امريكا حاضر نشدن با تهيه كننده فيلم قرار داد ببندند و فيلم را پخش كنند به همين دليل تعداد 768 تا از انها در سينماهاي امريكا به اين فيلم اختصاص پيدا كرد اما در كمال تعجب در عرض سه روز فيلم توانست به رقم 23 ميليون دلار فروش دست پيدا كند با بسياري از فيلم هاي پرخرج هاليوودي رقابت تنگاتنگي داشت و رفته رفته با اين استقبال در واقع اين پخش كننده ها هدف خودشان را كاهش دادند تعداد 2000 سالن در اختيار فيلم فارنهايت 11/9 قرار داده شد فيلم خيلي سريع توانست به پر فروشترين فيلم كل تاريخ مستند جهان دست پيدا كند و همچنان به عنوان يك پديده در همان سال از ان نام برده شد پر فروشهاي كل سينما در واقع از ان نام برده شد در همان سالي كه فيلم اكران شد خيلي از اهالي مطبوعات و سينماگراني كه فيلم را ميديدند به دليل همان مواضع انتقادي فيلم بر عليه تهاجم و لشكرشي امريكا به عراق فيلم را حاوي اطلاعات مفيد محرك ترسناك و خيلي ها هم اعتقاد داشتند كه فيلم حاوي اطلاعات سرگرم كننده است |
